Wat zijn de verschillende soorten verstandelijke beperkingen?

Wat is een verstandelijke beperking?

Intelligentie is de belangrijke ‘pijler’ om vast te stellen of iemand mogelijk verstandelijk beperkt is. Om enigszins te kunnen begrijpen wat een verstandelijke beperking is, is het dus belangrijk om goed te weten wat een intelligentietest eigenlijk meet en wat het niet meet.

De meeste intelligentietesten meten zoiets als ‘de snelheid van begrip’. Vaak moet je onder een tijdslimiet bepaalde opdrachten maken, waarin je informatie moet ontcijferen. Vaak met veel te veel opgaven en veel te weinig tijd. Door jouw score te vergelijken met een representatieve normgroep, wordt je IQ vastgesteld. IQ gaat dus eigenlijk over ‘hoe snel’ je informatie ‘op je juiste manier’ kunt begrijpen (decoderen). Omdat dat ‘per soort’ informatie bij mensen nog weleens verschilt (sommige begrijpen taal sneller dan cijfers), bestaat een intelligentietest vaak uit meerdere onderdelen. IQ zegt dus in de basis minder over ‘hoeveel je weet’ (niveau van algemene ontwikkeling) of ‘hoeveel je kan’ (aangeleerde procedures). Het gaat vooral over het ontcijferen van nieuwe, ongeleerde informatie. In andere woorden: het gaat over denkvermogen, niet over kennis. Een IQ-score wordt lang niet altijd meer in een getal uitgedrukt en is eigenlijk nogal ouderwets. Mensen die scoren tussen de 90 en 110 hebben een gemiddeld bevolkingsniveau. Daarboven zitten vaker hoger opgeleide personen (maar lang niet altijd) en daaronder mensen die meer moeite hebben om nieuwe en complexe informatie snel te verwerken. Omdat het over de snelheid van sensorische informatieverwerking gaat, is de implicatie dat iedereen er uiteindelijk wel kan komen. Ter vergelijking: met een roeiboot bereik je minder snel de overkant dan een speedboot, maar ze bereiken beiden- als het goed is- beiden de overkant. Wanneer er sprake is van een ‘verstandelijke beperking’, betekent dit vaak dat mensen in vergelijking tot de meeste mensen veel moeite hebben om nieuwe informatie te begrijpen en/of aan te leren. Omdat het alledaagse leven ingericht is op mensen met een ‘normaal’ intelligentieniveau, kan dit tot beperkingen leiden in het leven, waardoor iemand bijvoorbeeld hulp nodig heeft.

Welke soorten verstandelijke beperkingen zijn er?

Er bestaan geen duidelijke ‘soorten’ verstandelijke beperkingen, die algemeen worden geaccepteerd. De basis van een verstandelijke beperking is hierboven al (zij het oppervlakkig) uitgelegd. Wel kan het zijn dat een ander syndroom (bv. het Syndroom van Down) een verstandelijke beperking met zich meebrengt, maar dit is dan niet het hoofdkenmerk van het syndroom. Wel worden er diverse niveaus onderscheiden, zoals ‘licht’, ‘matig’, ‘ernstig’ en ‘zeer ernstig’. Een verstandelijke beperking kan alleen door een daartoe gekwalificeerd persoon worden vastgesteld. Zelf een test doen heeft geen enkele zin.

Wat zijn de oorzaken?

Meestal wordt iemand met een verstandelijke beperking geboren. Het Syndroom van Down kan een oorzaak zijn, maar oorzaken kunnen ook liggen in complicaties tijdens de zwangerschap. Bijvoorbeeld als de moeder rookt of drinkt. Vlak na de geboorte kan een verstandelijke beperking optreden als het brein een tijdje geen zuurstof heeft gehad of bij een hersenvliesontsteking.